Het NIOD beschikt in beperkte mate over gegevens over personen die na de oorlog te maken hebben gehad met justitie wegens collaboratie. In enkele gevallen zijn berichten in de dagbladen verschenen van rechtszaken tegen personen die werden beschuldigd van collaboratie. Het NIOD heeft deze berichten verzameld en ondergebracht in het knipselarchief. Deze knipseldossiers zijn te raadplegen in de studiezaal van het NIOD. Op de Historische Kranten-site van de Koninklijke Bibliotheek zult u mogelijk ook wat vinden.

De originele dossiers die zijn aangelegd in het kader van de naoorlogse rechtspleging (de berechting van personen die ervan werden verdacht tijdens de oorlog ‘fout’ te zijn geweest) bevinden zich in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR), dat is ondergebracht bij het Nationaal Archief te Den Haag. In het CABR worden een half miljoen dossiers bewaard van mensen naar wie na de oorlog een onderzoek is ingesteld omdat zij verdacht werden van een vorm van collaboratie. Daar het CABR veel privacygevoelige informatie bevat is het niet eenvoudig om toegang tot de inhoud van deze dossiers te krijgen. Voor inzage moet vooraf schriftelijk toestemming worden gevraagd bij het Nationaal Archief. Zie de website van het Nationaal Archief voor meer informatie.

Het adres van het Nationaal Archief is:

Nationaal Archief
Prins Willem Alexanderhof 20
2595 BE Den Haag
Postbus 90520
2509 LM Den Haag
Telefoon algemeen: 070-3315400
Telefoon inlichtingen: 070-3315444
E-mail: info@nationaalarchief.nl
www.gahetna.nl

NSB-leden

Het is niet eenvoudig te achterhalen of iemand lid is geweest van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) van Anton Adriaan Mussert. Er bestaat geen complete algemene ledenlijst of ledenadministratie van de NSB meer. In het bij het NIOD berustende NSB-archief (althans wat daar van bewaard is gebleven) bevinden zich slechts enkele zeer incomplete, doorgaans niet-alfabetische namen- en ledenlijsten, veelal van NSB-functionarissen. De ledenadministratie van de NSB, zoals destijds aangelegd in de vorm van een cartotheek, bestaat niet meer. Na de oorlog zijn de kaarten als bewijsmateriaal gevoegd in de dossiers die zijn aangelegd in het kader van de naoorlogse rechtspleging. Zoals gezegd zijn deze dossiers verzameld in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR), dat berust bij het Nationaal Archief. Het CABR is daarmee de beste bron voor onderzoek naar een eventueel NSB-lidmaatschap. Niet van alle NSB-leden is echter een dossier in het CABR aanwezig.

Waffen-SS'ers

Over een Nederlander die in Duitse krijgsdienst is getreden is mogelijk een dossier aanwezig in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR), dat berust bij het Nationaal Archief in Den Haag. In het CABR zitten ook dossiers over personen die tijdens de oorlog zijn vermist of omgekomen.

Een andere mogelijke bron van informatie is het:

Nederlandse Rode Kruis
Afdeling Oorlogsarchief
Postbus 28120
2502 KC Den Haag
Tel: 070 44 55888
E-mail: oorlogsarchief@redcross.nl
Zie: 'Een verzoek indienen'

Het Rode Kruis beschikt over gegevens met betrekking tot Nederlanders die in Duitse krijgsdienst gewond zijn geraakt, zijn omgekomen, of krijgsgevangen zijn gemaakt.

Tenslotte zou u contact op kunnen nemen met het Duitse Nationaal Archief, afdeling Militair Archief:

Bundesarchiv-Militärarchiv
Wiesentalstraße 10
79115 Freiburg
tel: 00 49 761 478 170
telefax: 0049 761 478 17 900
e-mail: militaerarchiv@barch.bund.de
http://www.bundesarchiv.de/bundesarchiv/organisation/abteilung_ma/index.html.de

en met de Deutsche Dienststelle (WASt), een organisatie voor de informatieverstrekking aan nabestaanden van leden van de Duitse Wehrmacht:

Deutsche Dienststelle (WASt)
Eichborndamm 179, D-13403 Berlin
Tel. +49 (030) 41904-0
Fax. +49 (030) 41904-100
http://www.dd-wast.de/

Bij deze twee Duitse instellingen berusten de bewaard gebleven persoonsdossiers van (voormalige) militairen die in de Duitse strijdkrachten hebben gediend (incl. buitenlanders in Duitse krijgsdienst). Daar veel van dit materiaal verloren is gegaan, is echter van lang niet alle (voormalige) militairen nog een dossier aanwezig.

Over Nederlanders die in Duitse krijgsdienst zijn gesneuveld of vermist geraakt, is mogelijk ook informatie te verkrijgen bij de Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge e.V., de Duitse Oorlogsgravenstichting:

Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge e.V.
Bundesgeschäftsstelle
Werner-Hilpert-Straße 2
D 34112 Kassel
tel: 0049 180 / 570 09-99 (0,12 € / min)
telefax: 0049 561 / 70 09-221
e-mail: info@volksbund.de

Op de website van de Volksbund kan men zoeken in een database van gevallenen (‘Gräbersuche’).

NSKK'ers

Het NSKK (‘Nationalsozialistisches Kraftfahrkorps’) fungeerde op transportgebied als hulporganisatie van de Duitse strijdkrachten. Door onder andere de goede salariëring telde dit korps al gauw enkele duizenden Nederlandse chauffeurs in zijn gelederen. Nederlandse NSKK’ers waren actief in België, Frankrijk en achter het Oostfront. Over het NSKK is meer te lezen in deel 6 van Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog (PDF, 11 MB)  door Dr. L. de Jong (pagina's 420-423 van de populaire editie, pagina's 437-441 van de wetenschappelijke editie) en in het boek 'Ook gij behoort bij ons! Het NSKK in de Lage Landen' van Alex Dekker (derde herziene en aangevulde editie, Just Publishers 2013). Een artikel van Alex Dekker over dit onderwerp is onder de titel ‘Ook gij behoort bij ons! Nederlanders bij het NSKK’ verschenen in het Achtste Bulletin van de Tweede Wereldoorlog van Perry Pierik e.a. (red.), Uitgeverij Aspekt 2005, pag. 9-37.

Voor informatie over individuele Nederlandse NSKK’ers is opnieuw het bij het Nationaal Archief in Den Haag berustende Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) de meest aangewezen bron.